AYNİ HAK KAVRAMI

Ayni hak kavramı, hukukumuzda iki şekilde tanımlanmaktadır. Klasik görüşlere yönelik aynı hak kavramı ve modern görüşlere yönelik ayni hak kavramı.

Klasik görüşler;

Klasik görüşler ise kendi içerisinde iki başlıkta ayni hakkı tanımlamaktadır. Birinci görüş, aynı hakların bizzat işleme konu olan tarafa bağladığı çeşitli haklarla ilgilenir.  Bu görüş ayni hakkı ayrıntılı olarak tanımlarken hak sahibi kişinin eşya üzerinde sahip olduğu yetkileri ele almaktadır. Bu görüşe göre ayni hak sahibi olan kişilere karşı eşya üzerinde en geniş ve sınırsız yetki ve hakimiyet verilmektedir. Bu anlayışın ayni hak tanımında geniş yetkilerin verilemeyeceği koşulları mevcut ise sınırlı yetkiler de verilebimektedir. Bu durum da klasik görüşe göre ayni haklar geniş yetkiler verilen haklar veya sınırlı yetkiler verilen haklar olarakta iki başlıkta incelenebilmektedir. Bu haklar genel olarak mülkiiyet hakları olarak değerlendirilmektedir. Bu görüş dolrultusunda ayni hakkın yalnızca iki tarafı vardır, ayni hak sahibi olan şahıs ve bahsi geçen eşyadır. Ayni haklar durum her ne olursa olsun kişilere eşyalar üzerinde hakimiyet kurma hakkı veren haklardır. Bu doğrultu da ayni hakların klasik görüşlerinde şahıs ve eşya dışında üçüncü bir kişiye yer verilmemektedir.

İkinci görüş, ayni hakkın üçüncü kişilere sağladığı koşulları ön planda değerlendirmektedir. Yani ayni hak olarak ayni hak sahibi şahıs, eşya ve üçüncü kişiye doğurduğu haklar ele alınmaktadır.

  • Genel olarak ayni hakkın konu olan eşyadan her türlü faydalanma veya kullanma yetkisi yalnızca hak sahibine mahsusdur.  Hak sahibi kişinin hukukun uygun gördüğü şekilde eşyayı maddi veya fiili açıdan istediği gibi kullanması ve istediği şekilde fayda sağlamasıdır. Bu yetkisi dolayısıyla yine hukukun ön gördüğü sınırlar içinde kalmak koşuluyla eşyayı maddi olarak değerlendirmek ya da fiilen kullanmak zorunda da değildir. Hak sahibi kişi, eşyadan faydalanma şeklini kendisi belirlemektedir.
  • Herhangi bir eşya üzerinde ayni hak sahibi olan kişi ya da kişiler kendi isteği dışında ellerinden çıkan eşyayı şartlar her ne olursa olsun geri alma hakkı saklı bulundurulur.
  • Ayni hak sahibinin eşya üzerinde istediği gibi hukuki işlemler yapma hakkı vardır.  Bu haklar hukuk kuralları çerçevesinde istenildiği ölçüde yapılabilmektedir. Ayni hak sahibi kişiler eşyasını kira veya hibeye konu yapabilmektedir. Kişinin yetkilerinde olan eşyayı başkasına kısmen veya tamamen devretme hakkı da hukukumuzda yer almaktadır. Örneğin; ayni hak sahibi kişi ya da kişiler mülkiyeti kendisinde olan eşyayı başkasına verebilir veya eşyasını rehin ederek başka bir kişinin istediği gibi tasarrufta bulunma yetkisini verebilmektedir.
  • Ayni hakların içerikleri genel itibariyle hak sahibinin eşya üzerinde doğrudan doğruya hak sahibi olduğu fiili ve hukukî hakimiyet ve yetkilerden oluşur. Bazı durumlar da ise ayni hak sahibinin eşya üzerindeki yetkileri sebebiyle, ayni hakkın üçüncü şahıslara olan hükümlerini, hak sahibinin onlara karşı sahip olduğu hukuki hakimiyeti ifade etmektedir.
AYNİ HAK KAVRAMI

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön