KIYMETLİ EVRAK NEDİR? UNSURLARI NELERDİR?

Kıymetli evrak, belirli bir konu üzerine kişi ya da kişilerin haklarını ve yerine getirmekle yükümlü oldukları davranışları bildiren belgedir. Devredilemez haklardır.

Unsurları;

Senet, herhangi bir belgenin kıymetli evrak sayılabilmesi için öncelikle bir senet oluşturulması gerekmektedir. Senet ise kişinin kendisini sorumluluk altına aldıkları yazılı belgedir. Kişiler kendi aleyhine yazılı olarak senet düzenler ve gerçekleştirecekleri iradeyi belirlemiş olurlar. Senetlerin, el ile yazılı ve imzalı olabileceği gibi elektronik ortam da oluşturulmuş yazı ve imzadan da olması mümkündür. Elektronik imzanın elle atılmış bir imza gibi hukuken bağlayıcılığı bulunur. Bu durumun istisnası sadece kambiyo senetleridir. Kambiyo senetlerinde elle atılmış ıslak imza gerekmektedir.

Devredilebilir hak, kıymetli evraklar sadece devredilebilir evraklar üzerine hazırlanmaktadır. Bu haklar parasal haklar ya da özel haklar olarak değerlendirilen haklardan oluşmaktadır. Özel hukuk içerisine giren ancak devredilemeyen haklar bu kapsamda değerlendirilemez. Kamu hakları da devredilebilen haklardan değildir. Örneğin; pasaport, Türkiye Cumhuriyeti kimlik kartı veya sürücü belgesi devredilemeyen haklardandır.

Hakkın bir senede bağlanması, kıymetli evraklarda haklar senetle birbirine bağlanmış durumdadır. Kıymetli evrakta belirtilen hakların devredilmesi ya da talep edilmesi senet yoluyla yapılabilmektedir. Senettin dışında bu hakların talep edilmesi ya da devredilmesi olası değildir. Senette belirtilen doğrultu da hakları elektronik imza ve ya ıslak imza olduğu sürece talep etme ve devredilmesini isteme işlemi rahatlıkla yapılabilmektedir.

Kıymetli evrakta bulunan hakların senetle gerçekleşmesi durumunun istisnası ise sermaye piyasası hukukunda oluşturulan kaydi sistemin kabul edilmesi ile olabilmektedir. Bu sistemin varlığı sayesinde herhangi bir senede bağlı olmadan kıymetli evrakta bulunan hakların talebi ya da devredilme işlemleri yapılabilmektedir. Bu istisna ile ayrı ayrı senet düzenlemek yerine çok sayıda çıkarılan sermaye piyasası araçlarının saklanması veya kaybedilmesinin doğurabileceği olumsuzlukların bertaraf edilmesi amaçlanmıştır.

Ancak bu durumda da sermaye piyayası kapsamındaki araçların senede bağlanmadan elektronik ortamda kayıt edilip ihraç edilmesi zorunludur. Bu işlemi merkezi kayıt kuruluşu bilgisayar ortamında yapmaktadır. Merkezi kayıt kuruluşu, kayden ihraç edilecek sermaye piyasasına bağlı araçlarını ve kayden izlenecek hakları belirlemekle yükümlüdür. Türleri göz önünde bulundurularak kayıt işlemi gerçekleştirilir. Üyelikteki şartların sona ermesi durumunda senetlerle ilgili kayıt tutulması ve takip işlemleri de sona erdirilmektedir.

Tedavül yeteneği, kıymetli evrakların en önemli unsuru devredilebilir olmasıdır. Bu durumun getirisi olarakta kıymetli evrakların az ya da çok tedavül işlevi bulunmaktadır. Ancak bu durum kıymetli evrakların türlerine göre örneğin; emre veya hamiline yazılı olması durumların da olsa dahi kıymetli evrak özellikleri aynen

geçerlidir, değişiklik göstermemektedir. Tedavül işlemleri, kıymetli evrakları adi senetlerden ayıran özelliktir. Ticari ortamdaki örneğin kredi sağlamaya, ödeme yöntemlerine ve hareketsiz değerlerin ticari ilişkilere dahil edilmesine yönelik ihtiyaçlar, kıymetli evrakların ortaya çıkmasına neden olmuştur.KI

KIYMETLİ EVRAK NEDİR? UNSURLARI NELERDİR?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön