NİŞANLANMANIN HUKUKİ BOYUTU

Nişanlanma hukukumuzda eşlerin birbirlerini evlenmeden önce daha iyi tanımaları amaçlı birbirlerine verdikleri hazırlık süresidir. Ayrıca bu süreçte çeyiz veya ev ile ilgili hazırlıklarında tamamlanması sağlanır. Nişanlanmanın koşulları, kanunlarımızda ayrıntılı olmasa da genel itibariyle belirlenmiştir.

Örneğin; evlenme istemiyle tarafların bir araya gelmesi kanunda belirtilmiştir. Yaş sınırı belirtilmemiştir ancak taraflar tam fiil ehliyetine sahip olma durumuda kendi istekleri doğrultusunda nişanlanabilir. Sınırlı ehliyet sahibi olan kişiler de yine başkasının rızasına ihtiyacı olmadan kendi isteğiyle nişanlanabilmektedir. Tam ehliyetsizler ise ayırt etme gücüne sahip olmadıklarından kendi başlarına nişanlanamazlar. Sınırlı ehliyetsizler kendilerine yasal danışman atanmış küçükler ya da kısıtlılar, yasal temsilcilerinin iznine ihtiyaç duyarlar. Kişilerin kendi kendilerine nişanlanma işlemini gerçekleştirebilmeleri için nişanlanma engeli olmamalıdır. Ancak bu durum kanunda ayrıntılı olarak belirtilmemiştir. Kanunlarımızda evlenmeye engel durumların kıyas yoluyla nişanlanmaya da engel olacağı düşünülmektedir. Nişanlanma işlemi kişilerin kendisine özgü bir aile hukuku sözleşmesidir. Nişanlanma işlemi söz kesme olarakta incelenmektedir.

Söz kesme hukuki anlamda ayrıntılı bir biçimde düzenlenmemiştir. Ancak şekli ve maddi koşulları belirtilmiştir.

Bunlar;

 Şekli koşullar, evlenme vaadi ile tarafların bir araya gelmesi ve nişanlanacak kişilerin ayrı cinslerden olması durumudur. Nişan töreni yapılmasına gerek yoktur.

 Maddi koşullar ise nişanlanma ehliyetinin bulunması durumudur.

Nişanlanmadan doğan yükümlülükler;

  • Sadakat ve yardım yükümlülüğü, nişanlı tarafların, karşı taraf ve aileleri hakkında bildikleri sırları ya da değerleri açığa vurmamalıdır. Evlenmeyi tehlikeye atacak davranışta bulunmamalıdır. Örneğin; herhangi biriyle nişanlı olan kişinin başka biriyle ilişki yaşaması gibi.
  • Evlenme yükümlülüğü, nişanlı olunsa dair taraflar evlenmeye zorlanamaz. Bu süreçte evlilik birliğinde anlaşılamayacağı düşünülürse ayrılık gerçekleşebilir.

Nişanlanmadan kaynaklı kişilere tanınan hak ve yetkiler;

  • Tanıklıktan kaçınma; nişanlı olan kişilerden herhangi biri, bir kavgaya karışmış dahi olsa diğer taraf tanıklığı reddetme hakkına sahiptir.
  • Hakimlikten kaçınma; nişanlı olan taraflardan herhangi birinin hakim olduğu dava da diğerinin nişanlısının hakimliğini kabul etmeme hakkına sahiptir.
  • Nişanlı tarafların mal rejimi sözleşmesi yapma hakkı vardır.
  • Haksız fiil sebebiyle taraflardan herhangi biri vefat ederse, ölümden sorumlu olan kişiye karşı manevi tazminat açma hakkı vardır.

Nişanlılığı Sona Erme Haller:

• Nişanlıların birbiri ile evlenmesi

• Birinin başkası ile nişanlanması ya da evlenmesi

 • Nişanlılardan birinin ölümü

• .Gaiplik nişanı sona erdirir

• İmkansızlık: nişanın devamını imkansız kılan bir sebep ortaya çıkarsa (örneğin kişilerden birisi cinsiyet değiştirirse)

• Sözleşmeyi bozucu şartın gerçekleşmesi (örnek: 2 tıp öğrencisi TUS sınavını kazanamazlarsa nişanı bozacaklarına dair anlaşmışlarsa birisi sınavı kazanamadığı durumda nişan kendiliğinden sona erer)

 • Tek taraflı irade beyanı ile nişandan dönülmesi (haklı sebep gösterilirse -örnek nişanlısı kendisini aldattığını öğrenirse- ya da sebep göstermeksizin)

• İrade bozukluğu halleri: TBK’da düzenlenmiştir. Nişanlanma sözleşme olduğundan niteliği uygun olduğu ölçüde nişanlanmaya da uygulanır. Örnek: yanılma, aldatma, korkutma gibi

Sona ermenin hukuki sonuçları

• Hediyelerin geri verilmesi: nişanlının ya da yakınlarının diğerine verdiği alışılmışın dışındaki hediyelerdir. Karşı tarafın kendisi ya da anne babası da bu talepte bulunabilir. Hediyelerin hangilerinin bu kapsama girdiği, tarafların sosyal ve ekonomik durumlara göre değerlendirilir ve hangilerinin alışılagelen bir hediye olup olmadığı tespit edilir.

• Tazminat: Zarar doğmuşsa tazminat istenebilir. Örnek: Haklı sebeple dönmenin mümkün olmadığı haller. Nişanlanma dolayısıyla uğranılan maddi zararın karşılığı ya da manevi üzüntünün karşılığı istenebilir. Tazminat istenen zararın türü menfi (olumsuz) zarardır. Düşünülen hukuki ilişkinin kurulmamasından doğan zarardır. Manevi tazminat, nişanlanmanın ortadan kalkması halinde diğer nişanlının duyduğu üzüntünün karşılığını ifade eder.

NİŞANLANMANIN HUKUKİ BOYUTU

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön