Youtuber’ların Vergilendirilmesi

YOUTUBER’LARIN VERGİLENDİRİLMESİ

Son dönemlerde Google Ireland Limited şirketi bünyesinde, sosyal video paylaşım platformu olarak faaliyet gösteren “YouTube” üzerinden, video paylaşımları yaparak gelir elde eden(youtuber) kişilerin, bu kazançları Gelir İdaresi Başkanlığı vergi müfettişlerince vergi incelemesine tabi tutulmakta ve bu kişilere geçmişe dönük olarak yapılan inceleme sonucunda gelir vergisi ve vergi ziyaı cezalı katma değer vergisi tarhiyatları yapılmaktadır.

Mevzu, hem dünyada hem Türkiye’de henüz yeni bir vergilendirme konusunu oluşturmakta, hem de vergiye konu kazancın niteliği(ticari kazanç mı yoksa serbest meslek kazancı mı), matrahın tespiti(maliyet/gider oranlarını tespit etmedeki güçlük) ve henüz bir şirket ya da kuruluşa bağlı olarak adına vergi mükellefiyet kaydı kurulmamış kişiler tarafından icra edilen bir faaliyet olması nedeniyle bir sürü soruyu içerisinde barındırmaktadır.

Biz de bu yazıyı, youtube’dan elde edilen gelirin nitelik olarak ticari kazanç mı yoksa serbest meslek kazancı olarak mı kabul edilmesi gerektiği, esas olarak hangi vergilerin konusunu oluşturduğu, maliyet/gider oranlarının ve dolayısıyla matrahın tespitinde dikkat edilmesi gereken hususların neler olduğu, geçmişe dönük uygulamanın idarenin belirliliği ve hukuki güvenlik ilkeleri karşısındaki durumunu tartışmak ve elden geldiğince çözüm önerileri sunmak üzere hazırladık.             

YouTube’dan nasıl gelir elde edilmektedir?

YouTube sosyal medya video paylaşım sitesi, Google firmasının bünyesinde bulunan dijital bir medya paylaşım platformudur. Bu platformda kazanç elde etmek amacıyla video içerikleri üreten ve video paylaşan kişiler youtuber olarak anılmaktadır. Bir video ne kadar çok izleniyorsa o kadar çok reklam alma, diğer bir deyişle kazanç sağlama potansiyeline sahiptir. YouTube, izleyici kitlenin ortak noktalarını dikkate alarak video içeriklerine uygun reklamları video arasına yerleştirmek suretiyle reklam verenlerin hedeflediği kitleye ulaşmalarına hizmet etmektedir. Bu sayede elde edilen reklam geliri Google Ireland Limited Şirketi tarafından video içerik üreticilerine de yansıtılarak youtuberların kazanç elde etmesi sağlanmaktadır. Bu sayede YouTube, video içerik üreticileri, namı diğer youtuberlar için bir kazanç kapısı haline gelmiştir.

YouTube’dan kazanç sağlamanın belirli şartları bulunmaktadır. YouTube’da video paylaşmak için öncelikle bir Google hesabı oluşturarak, YouTube giriş yapılır. Bu hesap ile YouTube’da bulunan videolar izlenerek beğeni(like) ya da beğenmeme(dislike) atılabilir, yorum yapılabilir. Ancak video paylaşmak için ayrıca YouTube’da kanal açmak gerekmektedir. Bunun için YouTube’da yer alan kanal açma formu doldurularak kişisel ya da işletme adını taşıyan bir kanal oluşturulabilmektedir.

 Ayrıca içerik üreticisinin bu kanaldan para kazanabilmesi için YouTube İş Ortağı Programı’na katılması gerekmektedir. Bu programa katılabilmek ise YouTube tarafından belirlenen minimum kriterlerin sağlanması ve kişinin bu programa katılma iradesi göstermesi ile mümkündür. Bu şartlar şunlardır:

-YouTube para kazanma politikalarının tümüne uymak,

-YouTube İş Ortağı Programı’nın kullanılabildiği bir ülkede veya bölgede yaşıyor olmak,

-Son 12 ayda dört bin saatin üzerinde herkese açık, geçerli izlenme saatine sahip olmak,

-Bağlı bir AdSense hesabına sahip olmak.

Belirtilen şartları taşıyan herkes, YouTube İş Ortağı Programı’na başvuruda bulunabilir.

 Google hesabı ile YouTube’a giriş yapıldığında bahse konu Google hesap sahibi adına video paylaşımına imkan tanyan bir YouTube Kanalı açılmış olur. Kanal abone sayısı ve herkese açık izlenme saati eşiğine ulaştığında için YouTube İş Ortağı Programı için bildirim alma isteğinde bulunulabilir. Bu aşamada gerekli başvurular tamamlandıktan sonra YouTube inceleme ekibi kanalın YouTube para kazanma politikalarına uygunluğunu incelemek üzere sıraya alır. Kanal incelemesi yapıldıktan sonra YouTube tarafından kanal sahibi ile iletişime geçilir ve YouTube İş Ortağı Programına kabul edilmişse, artık reklam tercihleri ayarlanabilir ve yüklemelerden para kazanma etkinleştirilebilir. Bundan sonra artık kanal sahibinin kendi iradesiyle YouTube’dan para kazanma amacını güttüğü anlaşılır ve izlenme sayısı, abone sayısı, beğeni oranları, reklam tercihleri gibi faktörlere bağlı olarak YouTube üzerinden para kazanılmaya başlanılır. Ayrıca kanala katılma yolu ile abonelerden destek sağlanarak para kazanma da mümkündür. Bu kazancın da mahiyeti ayrıca değerlendirme konusu yapılmak zorundadır.

Konunun Türk Vergi Hukuku Mevzuatı Açısından Değerlendirilmesi

  1. Gelir Vergisi Kanunu Bakımından:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Mevzu” başlıklı 1.maddesinde, Gerçek kişilerin gelirleri (Gelir Vergisi)’ne tabidir. Gelir bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır. “Gelir Unsurları” başlıklı 2.maddesinde, Gelire giren kazanç ve iratlar şunlardır: 1.Ticari kazançlar; 2. Zirai kazançlar; 3. Ücretler; 4.Serbest meslek kazançları; 5. Gayrimenkul sermaye iratları; 6. Menkul sermaye iratları; 7. Sair kazanç ve iratlar. Bu kanunda aksine hüküm olmadıkça, yukarıda yazılı kazanç ve iratlar gelirin teshilinde gerçek ve safi miktarları ile nazara alınır. “Mükellefler” başlıklı 3.maddesinde, Aşağıda yazılı gerçek kişiler Türkiye içinde ve dışında elde ettileri kazanç ve iratların tamamı üzerinden vergilendirilirler: 1. Türkiye’de yerleşmiş olanlar; 2. Resmî daire ve müesseselere veya merkezi Türkiye’de bulunan teşebbüslere bağlı olup işleri dolayısiyle yabancı memleketlerde ikamet eden ve bulundukları memleketlerde benzeri bir vergiye tabi olmayan Türk vatandaşları. “Türkiyede Yerleşme” başlıklı 4.maddesinde, Aşağıda yazılı kimseler Türkiye’de yerleşmiş sayılır: 1. İkametgâhı Türkiye’de bulunanlar (ikametgâh, Kanunu Medeninin 19’uncu ve müteakip maddelerinde yazılı olan yerlerdir.); 2. Bir takvim yılı içinde Türkiye’de devamlı olarak altı aydan fazla ikamet edenler (Geçici ayrılmalar Türkiye’de ikamet süresini kesmez.) “Yerleşme Sayılmıyan Haller” başlıklı 5.maddesinde, Aşağıda yazılı yabancılar memlekette altı aydan fazla kalsalar dahi, Türkiye’de yerleşmiş sayılmazlar: 1. Belli ve geçici görev veya iş için Türkiye’ye gelen iş, ilim ve fen adamları, uzmanlar, memurlar, basın ve yayın muhabirleri ve durumları bunlara benzeyen diğer kimselerle tahsil veya tedavi veya istirahat veya seyahat maksadiyle gelenler; 2. Tutukluk, hükümlülük veya hastalık gibi elde olmayan sebeplerle Türkiye’de alıkonulmuş veya kalmış olanlar. hükümleri yer almaktadır.

               Zikredilen kanun maddeleri uyarınca, Türkiye’de yerleşik sayılan bir içerik üreticisinin YouTube’dan elde ettiği kazanç 2.maddede sayılan gelir unsurlarından birine girdiği takdirde gelir vergisinin konusunu oluşturmaktadır. Burada YouTube’dan elde edilen gelirin hangi kazanç türüne gireceği tartışması ortaya çıkmaktadır. Şu ana kadar Gelir İdaresi Başkanlığı müfettişlerince düzenlenen vergi inceleme raporları ve vergi tekniği raporlarında be gelirin ticari bir kazanç olarak nitelendirildiği ortaya çıkmaktadır. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ticari Kazancın Tarifi” başlıklı 37.maddesinde, “Her türlü ticari ve sınai faaliyetlerden doğan kazançlar ticari kazançtır.” tanımına yer verilmiştir. Bu tanım gelir vergisi yönünden kanun koyucunun ticari kazancı ifade ediş şeklidir. Daha açık bir anlatım için Türk Ticaret Kanunu’nun 11.maddesinde yer alan “Ticari İşletme”  tanımına bakmak gerekmektedir. Anılan maddede “Ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir” tanımına yer verilmiştir. Burada, bir kazancın ticari kazanç sayılabilmesi için esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedefleyen faaliyetlerden doğması, ayrıca bu faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütülmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

               Öte yandan, gelir vergisine tabi kazançlardan bir diğeri de “Serbest meslek kazançları” olup, youtuberların elde ettiği kazancın serbest meslek kazancı olması da söz konusudur. Burada ortaya çıkan tartışma gelir vergisinin istisnaları ve vergiye tabi kazancın miktarı bakımından önem arz etmektedir. Nitekim, yotube’dan elde edilen kazancın ticari kazanç olarak nitelendirilmesi halinde herhangi bir istisnadan faydalanmadan beyan veya tespit edilen kazanç üzerinden gelir vergisi ödenmesi gerekmekte iken bu kazancın serbest meslek kazancı olarak kabul edilmesi halinde Gelir Vergisi Kanunu’nun “Kazançlarda İstisnalar” başlıklı bölümünde yer alan 18.maddesindeki, “Müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin ve bunların kanuni mirasçılarının şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyunu gibi eserlerini gazete, dergi, bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya kitap, CD, disket, resim, heykel ve nota halindeki eserleri ile ihtira beratlarını satmak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.” hükmü ile serbest meslek kazançlarının bir istisnasına yer verilmiştir. Youtuberların pek çoğunun bu istisna kapsamından faydalanması söz konusu olacaktır. Zira ileride detaylı olarak tartışılacağı üzere, youtuberların pek çoğunun faaliyetlerinin istisnada yer alan gruplara girebileceği aşikardır.

               Bu durumda, ticari kazanç ile serbest meslek kazancının ayırt edilmesi için iki kazanç unsurunun kanunlarda yer alan tanımlarını dikkatle incelemek gerekir.

Yukarıda yer verilen Türk Ticaret Kanunu’nun 11. Maddesindeki ticari işletme tanımına göre bir kazancın ticari olarak nitelendirilebilmesi için üç unsurun bir araya gelmesi gerekmektedir. Bu üç unsur, gelir elde edici faaliyetlerin esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutması, bu faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütülmesidir. Ayrıca Türk Ticaret Kanunu’nun 12.maddesinde yer alan “tacir” tanımına bakılırsa,  bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denilmektedir. Dolaysıyla ticari işletme olmaksızın tacirden ve ticari kazançdan söz edilemez. Buna göre youtuberların başka bir ticari işletmeye bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına yürüttüğü faaliyetler ticari olarak adlandırılabilir mi? Sorusu gündeme gelmektedir Eğer youtuberlar YouTube şirketinin bir ortağı olarak kabul edilirse elbette faaliyetleri de ticari faaliyet olarak nitelendirilecektir. Ancak youtuberlar bu şirkete ortak veya şirketin bir çalışanı olarak kabul edilebilir mi? Öncelikle youtuberların YouTube işletmesinin bir çalışanı olmadıkları konusunda tartışma bulunmamaktadır. Aksi durumda, youtuberların elde ettikleri kazanç ücret niteliğinde olup, stopaj yolu ile vergi kesilmesi gerekirdi. Youtuberların anılan şirketten ücret niteliğinde bir kazanç elde etmedikleri, kendi iradeleri ve faaliyetleri doğrultusunda YouTube’dan para kazandıkları, dolayısıyla faaliyetlerini kendi nam ve hesaplarına yürüttükleri anlaşılmaktadır. Buradan ulaşılan sonuç, her ne kadar YouTube, Google Ireland Limited Şirketi bünyesinde faaliyet gösteren bir ticari işletme ise de içerik üreticileri YouTube’dan bağımsız olarak kendi nam ve hesabına bir faaliyet yürütmektedirler.

               Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanunu’nun 65.maddesinde yer alan serbest meslek kazancının tarifinde,      

Her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır. Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin iş verene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır. Tahkim işleri dolayısiyle hakemlerin aldıkları ücretler ile kollektif, adi komandit ve adi şirketler tarafından yapılan serbest meslek faaliyeti neticesinde doğan kazançlar da, serbest meslek kazancıdır. “ hükmü yer almıştır.

İki tanımın birlikte incelenmesi sonucunda, bir faaliyetin sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya ihtisasa dayanması ve bunlarla birlikte ticari mahiyette olmaması halinde serbest meslek faaliyeti olarak değerlendirilebileceği ve bu faaliyetten doğan kazancın da serbest meslek kazancı olarak kabul edileceği anlaşılmaktadır.

Yani gelir elde edici faaliyetin ilk olarak ticari olup olmadığına bakılmalı, eğer ticari nitelikte değil ise bu halde serbest meslek faaliyeti unsurlarını taşıyıp taşımadığı araştırılmalıdır.

Youtuberlar, eğer bir ticari işletme bünyesinde çalışıyor ve bu ticari işletmenin hesabına yayın yapıyor ise yine bu ticari işletmenin bir çalışanı olarak vergilendirecektir. Ancak çoğu youtuber böyle bir ticari işletmeden bağımsız olarak kendi nam ve hesabına faaliyet yürütmektedir. İşte bu durumda, yani ortada bir ticari işletme yok iken yotuberın kendi nam ve hesabına paylaştığı videoların sermayeden ziyade şahsi bir mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye ya da ihtisasa dayanması halinde, faaliyetinin serbest meslek faaliyeti; kazancının da serbest meslek kazancı olduğu kabul edilmelidir.

İşte bu halde, Gelir Vergisi Kanunu’nun 18.maddesinde yer alan kazanç istisnasından faydalanma imkanı ortaya çıkmaktadır. 18.maddeye göre müellif, mütercim, heykeltraş, hattat, ressam, bestekar, bilgisayar programcısı ve mucitlerin, şiir, hikaye, roman, makale, bilimsel araştırma ve incelemeleri, bilgisayar yazılımı, röportaj, karikatür, fotoğraf, film, video band, radyo ve televizyon senaryo ve oyun gibi eserlerini bilgisayar ve internet ortamı, radyo, televizyon ve videoda yayınlamak veya bunlar üzerindeki mevcut haklarını devir ve temlik etmek veya kiralamak suretiyle elde ettikleri hasılat Gelir Vergisinden müstesnadır.

Ancak, aynı madde metninin devamında, Serbest meslek kazançları istisnasının, bu Kanunun 94’üncü maddesi uyarınca tevkif suretiyle ödenecek vergiye şümulü yoktur. (Ek fıkra:5/12/2019-7194/10 md.) Yani telif nedeniyle eserleri için kendilerine yapılan ödemeden %17 oranında stopaj yapmaları gerekir.

Bu madde kapsamındaki kazançları toplamı 103’üncü maddede yazılı tarifenin dördüncü gelir diliminde yer alan tutarı aşanlar ise bu istisnadan faydalanamazlar. Bu kazanç miktarı ise 2020 yılı için 600.000TL’dir. Yani 2020 dönemi için kazancı 600.000TL’yi aşan youtuberlar bu istisnadan faydalanamazlar.

Katma Değer Vergisi ve katılma yolu ile elde edilen kazancın mahiyeti hakkındaki düşüncelerimizi ise bir dahaki yazımızda paylaşacağız.

                   Abdullah ÖZGER

Youtuber’ların Vergilendirilmesi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön